// Cẩm nang dinh dưỡng

Nhóm thực phẩm cho bệnh nhân Ung thư phổi (C34)

Chia thực phẩm theo nhóm và đèn giao thông 🟢🟡🔴 — nhóm nào ăn nhiều, nhóm nào ăn ít, để giữ cân, tăng đề kháng và nhẹ gánh cho gan.

🫁

C34 là gì?

C34 là mã bệnh (ICD-10) của ung thư phổi — phế quản. Người bệnh thường mệt, chán ăn, dễ sụt cân nên cần ăn đúng nhóm.

Giữ cân & cơTăng đề khángKháng viêm

Vì sao chọn đúng nhóm thực phẩm?

Với ung thư phổi, cơ thể vừa "đốt" nhiều năng lượng hơn, vừa dễ bị viêm và mất cơ. Ăn đúng nhóm giúp:

💪

Giữ cân & cơ bắp — chống sụt cân (suy mòn) nhờ đủ đạm & năng lượng.

🛡️

Tăng sức đề kháng — giúp chịu đựng hóa–xạ trị tốt hơn, ít nhiễm trùng.

🔥

Giảm viêm — nhờ omega-3, rau củ & trái cây nhiều chất chống oxy hóa.

🫀

Bảo vệ gan — hạn chế đạm đỏ, đồ chiên, rượu giúp gan nhẹ gánh khi thải độc thuốc.

Tháp thực phẩm

Đáy tháp = ăn nhiều nhất; càng lên đỉnh càng ăn ít.

🟢 Ăn nhiều 🟡 Vừa phải 🔴 Ăn ít

🥩

Đỉnh — hạn chếThịt đỏ, đồ ngọt, chiên rán, rượu bia

🔴 ít

🫒

Chất béo tốtDầu ô liu, dầu cá, bơ, hạt

🟡 vừa

🐟

Đạm trắng · đậu · sữaCá, gà, trứng, đậu phụ, sữa

🟢 ngày

🍚

Tinh bột nguyên hạtGạo lứt, yến mạch, khoai

🟢 đủ

🥦

Đáy — rau, trái cây, nướcĂn nhiều nhất, đủ màu sắc, 2–2,5 L nước

🟢 nhiều

📌 Hình tháp: nhóm ở đáy nên chiếm phần lớn khẩu phần, nhóm ở đỉnh chỉ thỉnh thoảng.

Chi tiết 8 nhóm thực phẩm

Mọi thứ nấu chín kỹ (miễn dịch yếu). Ưu tiên đạm trắng, hạn chế đạm đỏ.

🟢 Ăn thoải mái 🟡 Ăn vừa phải 🔴 Ăn ít / hạn chế

🐟

1. Đạm TRẮNGcá · gia cầm · trứng

Mức ăn🟢 Mỗi bữa

🐟 Cá hồi🐟 Cá thu🐟 Cá basa🐟 Cá trích🐟 Cá nục🐟 Cá rô phi🐟 Cá lóc🐟 Cá ngừ🍗 Ức gà🍗 Gà bỏ da🦆 Vịt nạc🥚 Trứng gà🥚 Trứng cút🦐 Tôm🦑 Mực🦪 Nghêu/sò

💡 Đạm dễ hấp thu, nhẹ gan, chống teo cơ — nền tảng mỗi bữa.

🥩

2. Đạm ĐỎbò · heo · cừu

Mức ăn🔴 1–2 lần/tuần

🥩 Thăn bò nạc🐖 Thăn heo nạc🥩 Nạc vai🐑 Thịt cừu🐐 Thịt dê🚫 Xúc xích🚫 Lạp xưởng🚫 Thịt xông khói🚫 Giăm bông🚫 Thịt hộp🚫 Nội tạng🚫 Pa-tê

⚠️ Nhiều mỡ bão hòa → tăng gánh nặng gan & viêm. Tối đa ~350–500 g/tuần.

🫘

3. Đạm thực vậtđậu các loại

Mức ăn🟢 Hằng ngày

🧈 Đậu phụ🥛 Sữa đậu nành🫘 Đậu lăng🫛 Đậu xanh🫘 Đậu đen🫘 Đậu đỏ🫘 Đậu gà🫛 Đậu Hà Lan🫘 Đậu nành🫘 Đậu ván🌰 Hạt sen🥜 Đậu phộng🧆 Tempeh🌱 Giá đỗ

💡 Thay bớt thịt đỏ → nhẹ gan, vẫn đủ đạm.

🍚

4. Tinh bộtnăng lượng nền

Mức ăn🟡 Mỗi bữa, vừa

🍚 Cơm🥣 Cháo🌾 Gạo lứt🥣 Yến mạch🍠 Khoai lang🥔 Khoai tây🍢 Khoai môn🍞 Bánh mì mềm🥖 Bánh mì nguyên cám🍜 Bún🍜 Phở🍜 Miến🍝 Mì🌽 Ngô/bắp🌾 Lúa mạch

💡 Nhiên liệu chính; ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt.

🥦

5. Rau củgiải độc & chất xơ

Mức ăn🟢 Mỗi bữa, nhiều

🥦 Bông cải xanh🥬 Súp lơ🥬 Cải bó xôi🥬 Cải xoăn🥬 Cải thìa🥬 Bắp cải🥕 Cà rốt🎃 Bí đỏ🥒 Bí xanh🍅 Cà chua🫑 Ớt chuông🍆 Cà tím🍄 Nấm🍠 Củ dền🥬 Rau ngót🥬 Mồng tơi🫛 Đậu que🧅 Hành tây

💡 Rau họ cải hỗ trợ gan giải độc, chống oxy hóa.

🍓

6. Trái câyvitamin, dễ ăn

Mức ăn🟢 2–3 lần/ngày

🍊 Cam🍊 Quýt🍈 Bưởi🫐 Việt quất🍇 Nho🍓 Dâu🍎 Táo🍐 Lê🥭 Xoài🍌 Chuối🥑 Bơ🫛 Đu đủ🥝 Kiwi🍍 Dứa🍉 Dưa hấu🍑 Đào🐉 Thanh long

💡 Vitamin C, chống oxy hóa, bảo vệ tế bào.

🥛

7. Sữa & chất béo tốttăng năng lượng

Mức ăn🟡 1–2 lần/ngày

🥛 Sữa tươi🍶 Sữa chua🧀 Phô mai🥛 Sữa năng lượng🫒 Dầu ô liu🐟 Dầu cá🥥 Dầu mè🥑 Bơ trái🌰 Óc chó🥜 Hạnh nhân🥜 Hạt điều🎃 Hạt bí🌻 Hạt hướng dương🫘 Hạt chia🥜 Bơ đậu phộng

💡 Chất béo tốt "bơm" calo, nhẹ gan hơn mỡ bão hòa. 🔴 Hạn chế mỡ động vật, đồ chiên.

💧

8. Nước & dịchrất quan trọng

Mức ăn🟢 2–2,5 L/ngày

💧 Nước lọc☕ Nước ấm🍵 Nước canh🥣 Súp🥛 Sữa🍶 Sữa hạt🥥 Nước dừa🍵 Trà loãng🍋 Nước chanh nhạt🫖 Nước gạo rang🧃 Nước ép pha loãng

💡 Giúp gan–thận thải độc thuốc, đỡ táo bón. Uống rải đều cả ngày.

Thực phẩm "vàng" cho lá phổi

Những thực phẩm có lợi nổi bật cho người ung thư phổi — nên đưa vào thực đơn thường xuyên.

🐟Cá béo

Omega-3 (cá hồi, thu, trích) kháng viêm, chống teo cơ, hỗ trợ giữ cân.

🥦Rau họ cải

Sulforaphane (bông cải xanh, súp lơ, cải) hỗ trợ gan giải độc & chống oxy hóa.

🍅Cà chua & quả đỏ

Lycopene chống oxy hóa, được nghiên cứu có lợi cho mô phổi.

🫐Quả mọng

Việt quất, dâu, nho tím giàu anthocyanin — chống oxy hóa mạnh, bảo vệ tế bào.

🫚Nghệ · gừng · tỏi

Curcumin & hợp chất kháng viêm; gừng còn giúp đỡ buồn nôn, ngon miệng.

🍵Trà xanh

Giàu catechin chống oxy hóa. Uống loãng, không quá đặc, tránh lúc đói.

Đĩa cân bằng mỗi bữa

Hình dung mỗi bữa chính chia như sau:

½ đĩa — Rau củ & trái cây
chất xơ, vitamin, chống oxy hóa

¼ đĩa — Đạm trắng / đậu
cá, gà, trứng, đậu phụ

¼ đĩa — Tinh bột
gạo lứt, khoai, yến mạch

+ Chất béo tốt
1–2 thìa dầu ô liu/dầu cá

Nhóm nên tránh / hạn chế

🥩Thịt đỏ & chế biến

Xúc xích, thịt xông khói, lạp xưởng & nhiều thịt đỏ — tăng viêm, gánh nặng gan.

🍟Chiên rán / nướng cháy

Nhiều dầu mỡ, đồ nướng cháy khét sinh chất hại, khó tiêu.

🍷Rượu bia & thuốc lá

Độc cho gan – phổi, cản trở điều trị — cần bỏ hoàn toàn.

🍰Đường & đồ ngọt

Bánh kẹo, nước ngọt — "calo rỗng", thay bằng calo bổ dưỡng.

🍣Đồ sống / tái

Gỏi, sushi, trứng lòng đào, rau sống — dễ nhiễm khuẩn khi miễn dịch yếu.

🌶️Cay – chua – mặn

Khi đang viêm miệng/thực quản do xạ trị sẽ gây rát, đau hơn.

⚠️ Thực phẩm chức năng & thuốc bổ

Không tự ý dùng vitamin liều cao, thảo dược, "thuốc bổ gan/bổ phổi" — một số tương tác làm giảm hiệu quả hóa–xạ trị hoặc hại gan. Luôn hỏi bác sĩ trước.

Mẹo thực hành mỗi ngày

✅ 5 điều dễ nhớ

Đầy đĩa rau & trái cây nhiều màu — chiếm ½ khẩu phần.
Đạm trắng mỗi bữa (cá/gà/trứng/đậu); thịt đỏ chỉ 1–2 lần/tuần.
Ăn ít một, 5–6 bữa nhỏ; thêm sữa năng lượng giữa bữa nếu sụt cân.
Nấu chín – uống sôi – đủ 2–2,5 L nước mỗi ngày.
Tránh rượu bia, đồ chiên, thịt chế biến để bảo vệ gan.

⚕️ Lưu ý: Tài liệu mang tính tham khảo giáo dục cho người bệnh ung thư phổi (C34). Không thay thế chỉ định của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Nhu cầu thực tế thay đổi theo phác đồ, chức năng gan–thận và bệnh kèm (tiểu đường, tim mạch…). Hãy trao đổi với khoa dinh dưỡng tại bệnh viện để có kế hoạch riêng.